أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

190

قانون ( فارسى )

چيزهايى بر تن مالند كه مانع عرق كردن مىشوند ؛ از قبيل : آب‌پز آس با روغن گل و آب گشنيز . گويند آب در آفتاب گرم شده بر تن پاشند خوب است . هر آبى كه با داروهاى گيرنده پخته باشد خوب است و از عرق كردن جلوگيرى مىكند . بايد بيمار استراحت كند و حركت نكند ، بايد از جاى گرم عرق‌آور دور باشد ، در جايى بنشيند كه باد به تنش بخورد . وسيلهء بادبزنها خود را خنك كند و با آب سرد آب‌تنى كند . با روغن آس و روغن گل تن را چرب كند . اگر كره بر تن مالند از همه بهتر است و در منع عرق اثرى عجيب دارد . و اگر كره با كتيرا و صمغ عربى باشد اصلا عرق سر بيرون نمىآورد . بر تن ماليدنيهايى مخلوط با مردارسنگ ، ريم‌آهن و توتيا بر تن بمالند ، توتيا در اين زمينه ويژگى دارد . خاكستر برگ مورد ، نى نهاوندى ، برگ مورد ( آس ) ، برگ سبز غار ، سداب و خاكهء كندر ، هر كدام از اينها با بر تن ماليدنيها باشند خوب است . سريش ماهى در آب حل شود و بر تن مالند خوب است . اگر داروى قوى و پر تأثير لازم باشد ، بر تن ماليدنى همراه با مويزك ، يا كندر و يا گوگرد باشد . اگر جوشهاى حصف چركين شدند ، علاج نوعى ديگر و به قرار زير است : زردچوبه ، مازو ، گل ارمنى و سفيداب با سركه ( مرهم سفيداب ) همراه بر تن ماليدنيها باشند خوب است . اگر احيانا همين جوشهاى چرك كرده در بدجنسى پا از گليم خود بيرون كشيدند و از سرسختى دست برنداشتند ، علاج آن است كه وسيلهء آتش بسوزند . و اگر باز ريشه‌كن نشدند و استحكام يافتند علاج سعفه را به كار ببر ! فصل چهارم بنات الليل ( دختران شب ) كسانى كه از عرق كردن زياد پوستشان سفت مىشود و سوراخهاى ريز پوست مسدود مىگردند و در عين حال دستگاه گوارش خوب دارند غذا را خوب هضم مىكنند ، گاهى در سرما و در شب بدنشان مىخارد و زبر مىشود و جوشهاى ريز بر پوست مىآيد كه آنها را دختران شب ناميده‌اند . سبب اين حالت آن است كه سوراخهاى ريز پوست اساسا تنگند و وقتى كه پوست سفت شده است تنگ‌تر شده‌اند . بويژه كه انسان به حد زياد غذا را هضم كند و از هضم شده بخارهايى بالا رود ؛ كه معلوم است بخار غذاى هضم شده در وقت شب به سوى پوست مىآيد و ازاين‌رو دختران شب ناميده شده‌اند ؛ زيرا اكثرا روىآورهاى اين حالت در شب واقع مىشوند .